AGM akü, elektrolitini cam elyaftan üretilen emici ayırıcılarda tutan kapalı tip bir kurşun asit aküsü. AGM açılımı Absorbent Glass Mat, yani emici cam elyaf. Asit sıvı halde serbest gezmez, süngerimsi dokunun içine çekilir. Bu yapısı nedeniyle kuru akü sınıfında anılır ve valf ayarlı kurşun asit (VRLA) grubuna girer.
Aküde AGM ne demek diye bakıldığında karşılık bir marka değil bir üretim teknolojisi. Plakalar sıkı paketlenir ve ayırıcı basınç altında plakalara yaslanır. İç direnç düşer, marş anında verilebilen akım yükselir. STD akü ise serbest sıvı elektrolitle çalışan klasik marş tipi. Gözlerine zaman zaman saf su eklenir, AGM'de böyle bir işlem yok.
AGM Akü Nerelerde Kullanılır?
En yaygın kullanım alanı start stop sistemli otomobiller. Motorun her durakta kapanıp yeniden çalışması, klasik kullanıma göre kat kat fazla çevrim yaratır. Start stop akü nedir sorusu da buradan doğar: bu döngüyü kaldırabilen, yüksek şarj kabulüne ve derin deşarj toleransına sahip özel bir tip. AGM start stop akü, sınıfın en gelişmiş üyesi.
Fren enerjisi geri kazanım sistemi bulunan araçlarda üretici çoğunlukla doğrudan bu teknolojiyi şart koşar. Rejeneratif frenleme sırasında alternatörden kısa süreli yüksek akım gelir ve bunu sindirebilecek bir yapı gerekir. Start stop düzeneği olmayan araçlarda da kullanılabilir, engel yok.
Otomotiv dışında karavan, tekne, golf aracı, şebekeden bağımsız güneş sistemleri, kesintisiz güç kaynakları, jeneratör marş grupları, güvenlik panelleri ve tıbbi cihazlar sayılabilir. Elektrikli bisiklet tarafında karşımıza DZM akü çıkar. DZM akü nedir kısaca: 6-DZM-12 gibi kodlarla satılan, elektrikli iki tekerlekliler için üretilen 12 volt sızdırmaz kurşun asit modeli. Bunların büyük bölümü de cam elyaf ayırıcı kullanır.
AGM Akünün Özellikleri Neler?
Bakım gerektirmemesi ilk sırada. Kapak kapalı, gözler açılmaz, su ilavesi yapılmaz. Şarj sırasında açığa çıkan gaz büyük oranda hücre içinde yeniden birleşir ve suya döner. Basınç aşırı yükselirse valf kısa süre açılır, sonra kapanır. Sızıntı olmadığı için yatık konumda bile çalışabilir.
İkinci öne çıkan başlık elektriksel davranış. Düşük iç direnç yüksek marş akımı sağlar, aynı ölçüdeki sulu akülere göre daha çabuk dolar. Kendiliğinden deşarj oranı düşük olduğundan rafta uzun süre bekleyebilir. Titreşime dayanımı yüksek, çünkü ayırıcı plakaları yerinde tutar.
Buna karşılık ağırlığı biraz daha fazla, sıcaklığa ve aşırı şarja karşı hassas. Valften kaçan elektrolit geri kazanılamaz. Bu yüzden şarj gerilimi kontrollü kalmalı.
AGM Akünün Ömrü
AGM akü ömrü kullanım koşullarına göre değişir. Sahadaki genel kabul dört ile altı yıl arası. Çevrim dayanımı klasik sulu tipin belirgin biçimde üzerinde. Sıradan bir sulu akü yaklaşık 30 bin motor çalıştırma sonunda ömrünü doldururken EFB kanadında bu sayı 90 bine kadar çıkar, cam elyaflı yapı ise daha da yukarısını hedefler.
AGM akü ömrü ne kadar sorusunun tek bir karşılığı yok, çünkü ömrü kısaltan etkenler baskın. Sürekli yarım dolu çalışma, yüksek motor bölmesi sıcaklığı, uzun süre boşta bekletme ve plakalarda biriken sülfat kristalleri kapasiteyi hızla düşürür. Sadece kısa mesafe şehir içi kullanım da akünün tam dolmasına fırsat vermez.
AGM Akü Nasıl Anlaşılır?
En kolay yol etiket. Üst yüzeyde ya da yan yüzde AGM veya Start-Stop ibaresi bulunur. Kapak düz ve tek parça, sökülebilen altı göz kapağı yok. Aynı boyuttaki sulu modele göre elde biraz daha ağır gelir.
Ölçüm de fikir verir. Dinlenme halindeki açık devre gerilimi tam dolu bir AGM'de 12,8 ile 12,9 volt aralığında seyreder, klasik akülerde bu değer bir miktar aşağıda kalır. Araç kullanım kılavuzu ve orijinal etiket kesin bilgiyi taşır. Tereddüt varsa yetkili serviste kontrol edilir.
AGM Akünün Bakımı Nasıl Yapılır?
AGM akü bakımı sıvı seviyesiyle ilgili değil. Kapak açılmaz, saf su eklenmez. Yapılacak iş kutup başlarını temiz ve sıkı tutmak, üst yüzeydeki tozu ve nemi almak, kelepçenin gevşemesini önlemek. Kirli yüzey kaçak akım yolu açar ve akü yavaş yavaş boşalır.
Araç uzun süre park halinde kalacaksa gerilim düzenli aralıklarla ölçülür. Değer düşmüşse AGM moduna sahip akıllı bir şarj cihazıyla dolu seviyede tutmak sülfatlaşmayı engeller. Alternatör çıkışı ve şarj devresi arızalıysa akü kronik yetersiz şarjda kalır, bu da ömrü doğrudan kısaltır.
Bir başka nokta değişim sonrası. Start stop sistemli birçok araçta enerji yönetim ünitesine yeni akünün tanıtılması gerekir. Tanıtım yapılmazsa sistem eski akünün yaşlanma verilerine göre şarj eder ve yeni ürün beklenenden erken yorulur.
AGM Akü Nasıl Şarj Edilir?
AGM akü şarj edilir mi diye soranlar için karşılık net: edilir, fakat cihazın bu teknolojiye uygun bir programı olmalı. AGM akü şarj süreci sabit gerilim mantığıyla yürür. Emme aşamasında 14,4 ile 14,8 volt aralığı yaygın kabul görür, koruma aşamasında gerilim 13,5 ile 13,8 volt bandına iner. Sıcaklık yükseldikçe bu değerler aşağı çekilir.
Akım tarafında kapasitenin dörtte biri civarı bir değer genelde yeterli. Klasik cihazlardaki yüksek gerilimli hızlı doldurma, darbeli desülfatasyon ve kaynatma modları AGM akü şarj etme sırasında kullanılmaz. Aşırı gerilim valften gaz kaçırır, kaybedilen elektrolit geri gelmez ve kapasite kalıcı olarak düşer.
Araç üzerinde şarj alternatörle sağlanır. Kısa yolculuklar akünün tam dolmasına yetmez. Şehir içi kullanım ağır basıyorsa ara ara harici cihazla tamamlama yapılması ömrü uzatır.
AGM ve EFB Akü Arasındaki Fark
EFB akü nedir sorusundan başlamak gerekir. EFB, Enhanced Flooded Battery kelimelerinin kısaltması, yani geliştirilmiş sulu akü. Aküde EFB ne demek diye bakıldığında elektrolitin hâlâ sıvı halde durduğu ama plaka yapısının güçlendirildiği bir tasarım görülür. Plakalara poliester astar eklenir, aktif madde daha uzun süre yerinde kalır. EFB start stop uygulamaları için üretilir ve giriş ile orta segment araçlarda yaygın.
AGM ve EFB akü farkı esas olarak elektrolitin tutulma biçiminde. Cam elyaf emilimli yapı daha yüksek şarj kabulü, daha uzun çevrim dayanımı ve daha yüksek marş gücü sunar. Buna karşılık üretim maliyeti üstte kalır. Rejeneratif frenlemeli araçlarda EFB tercih edilirse akü beklenenden çok daha erken tükenir.
EFB akü yerine AGM akü takılır mı diye merak edenler için teknik bir engel yok. Fabrika çıkışı sulu geliştirilmiş model olan bir araca cam elyaflı ürün takmak zarar vermez, sadece gereksiz maliyet doğurabilir. Tersi geçerli değil. AGM akü yerine normal akü takıldığında start stop işlevi devre dışı kalır ve ürün kısa sürede biter.
AGM ve Jel Akü Arasındaki Fark
İkisi de valf ayarlı kapalı grup üyesi ve dışarıdan bakınca birbirine çok benzer. AGM jel akü ayrımı elektrolitin kıvamında. Cam elyaflı üründe asit ayırıcı tarafından emilir. Jel modelde ise asit silika katkısıyla koyulaştırılır ve macun kıvamında bir kütleye dönüşür.
AGM akü jel akü farkı pratikte şarj hassasiyeti ve akım verme kapasitesinde ortaya çıkar. Jel yapı yüksek gerilime çok duyarlı, genellikle 14,2 voltun üzerine çıkılmaz. İç direnci daha yüksek olduğundan kısa süreli yüksek marş akımı için ideal değil. Buna karşılık yavaş ve derin deşarjda, yüksek ortam sıcaklığında iyi sonuç verir.
Bu nedenle araç marşı, start stop düzeneği ve yüksek akım isteyen uygulamalar cam elyaflı tarafa, güneş enerjisi depolama ve engelli aracı gibi uzun süreli boşalma senaryoları jel tarafa yönelir. Fiyat karşılaştırması yapılırken kapasite başına maliyet ve beklenen çevrim sayısı birlikte değerlendirilir.
AGM Akünün Seçimi Nasıl Yapılır?
İlk başvurulacak kaynak araç kullanım kılavuzu. Üretici hangi teknolojiyi, hangi kapasiteyi ve hangi soğuk marş akımını öngörüyorsa seçim o çerçevede yapılır. Fabrika çıkışı cam elyaflı bir modelle donatılmış araçta aynı sınıfta kalmak en güvenli yol.
Fiziksel uyum ikinci kriter. Kutu ölçüsü, kutup başı yönü, terminal tipi ve alt sabitleme kanalı yuvaya oturmalı. Yerine tam oturmayan bir ürün titreşimle hareket eder ve iç bağlantıları yorulur.
Üçüncü başlık ürünün kendisi. Üretim tarihi ne kadar yeniyse raf bekleme süresi o kadar kısa. En iyi agm akü değerlendirmesinde garanti süresi, servis ağının yaygınlığı, EN standardına göre bildirilen marş akımı ve üreticinin start stop uyum beyanı öne çıkan ölçütler arasında.
AGM Akü Gücü Ne Olmalı?
Kapasite amper saat cinsinden verilir ve aracın elektrik yüküne göre belirlenir. Küçük ile orta sınıf otomobillerde 60 amper AGM akü sık karşılaşılan bir değer. Donanımı ağır, dizel motorlu ya da çok sayıda elektronik ünite taşıyan modellerde 90 amper AGM akü tercih edilir. Kapasiteyi üreticinin verdiği rakamın altına indirmek start stop işlevini aksatır.
Kapasite kadar önemli bir başka değer soğuk marş akımı. Bu rakam akünün düşük sıcaklıkta kısa süre boyunca verebildiği akımı gösterir ve soğuk iklimde belirleyici olur. Kapasiteyi bir üst kademeye çıkarmak çoğu durumda mümkün ama kutu ölçüsünün yuvaya sığması ve şarj sisteminin bunu karşılaması şart.
AGM Akü mü EFB Akü mü Tercih Edilmeli?
Karar aracın donanımına bağlı. Fren enerjisi geri kazanımı, çok sayıda sürüş destek sistemi, güçlü ses düzeni ya da çekici donanımı varsa cam elyaflı sınıf mantıklı. Yoğun şehir trafiğinde günde onlarca kez devreye giren bir start stop düzeneği de aynı yöne işaret eder. Sade donanımlı, uzun yol ağırlıklı kullanılan araçlarda geliştirilmiş sulu model ihtiyacı karşılar.
Fiyat tarafında kesin bir rakam vermek doğru olmaz, çünkü etiket kapasiteye, marş akımına, teknolojiye, garanti süresine ve markanın konumlandırmasına göre değişir. İki ürünü karşılaştırırken satın alma bedeli tek başına yeterli bir ölçüt değil. Beklenen çevrim sayısı ve değişim aralığı hesaba katıldığında tablo farklılaşabilir. Güncel fiyat listesi satıcı ya da yetkili bayi üzerinden paylaşılır.
